Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) verdiyi müsahibə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin bugünkü inkişaf səviyyəsini və gələcək perspektivlərini əks etdirən mühüm siyasi mesajlarla zəngindir.
21 avqust 2026-cı ildə yayımlanan müsahibədə dövlətimizin başçısı Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin tarixi köklərindən, siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın sürətli inkişafından, humanitar əlaqələrdən, nəqliyyat və enerji layihələrindən, həmçinin Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsində iki ölkənin rolundan geniş bəhs edib.
Mən hesab edirəm ki, bu müsahibə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yalnız ikitərəfli əlaqələr baxımından deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın gələcək inkişafı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıdığını bir daha nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan və Özbəkistanı birləşdirən əsas amillər kimi ortaq tariximizi, mədəniyyətimizi, dilimizi, mənəvi dəyərlərimizi və xalqlarımız arasında əsrlər boyu formalaşmış qarşılıqlı rəğbəti xüsusi vurğulayıb. Məhz bu möhkəm tarixi və mənəvi təməl üzərində qurulan dövlətlərarası münasibətlər bu gün ən yüksək – müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin bu mərhələyə çatması təsadüfi deyil. Bunun arxasında illər ərzində formalaşmış qarşılıqlı etimad, hörmət və siyasi iradə dayanır. Prezident İlham Əliyev ilə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında mövcud olan səmimi dostluq və yüksək qarşılıqlı etimad iki ölkə arasında siyasi dialoqun inkişafına mühüm təkan verir. Son beş ildə ən yüksək səviyyədə 15 qarşılıqlı səfərin həyata keçirilməsi də münasibətlərin dinamik inkişafının bariz göstəricisidir.
İkitərəfli münasibətlərin hüquqi bazası da son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmlənib. Strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi haqqında Bəyannamənin, Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin və digər mühüm sənədlərin imzalanması əməkdaşlığın gələcək inkişafı üçün möhkəm hüquqi zəmin yaradıb.
2023-cü ildə təsis edilən Ali Dövlətlərarası Şura isə iki ölkə arasında strateji əməkdaşlığın mühüm institusional mexanizminə çevrilib. Şuranın 2024-cü ildə Daşkənddə, 2025-ci ildə isə Bakıda iclaslarının keçirilməsi qarşılıqlı siyasi dialoqun ardıcıllığını və yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir.
Azərbaycan–Özbəkistan müttəfiqliyinin əsas xüsusiyyətlərindən biri onun yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmaması, konkret layihələr və real nəticələrlə müşayiət olunmasıdır.
Prezident İlham Əliyevin verdiyi məlumata görə, 2025-ci ildə Azərbaycan–Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon ABŞ dollarına çatıb. 2026-cı ilin yanvar–may aylarında isə ticarət dövriyyəsində 33 faizlik artım qeydə alınıb. Bu göstəricilər iqtisadi əlaqələrin sürətlə genişləndiyini və qarşılıqlı ticarət potensialının artdığını göstərir.
Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin yaradılması da iqtisadi əməkdaşlığın strateji xarakterini göstərən mühüm addımlardandır. 500 milyon ABŞ dolları ümumi kapitalla fəaliyyət göstərən bu qurum Azərbaycan və Özbəkistanda, eləcə də üçüncü ölkələrdə müxtəlif investisiya layihələrinin həyata keçirilməsinə dəstək verməyi qarşıya məqsəd qoyur.
Sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, energetika və digər sahələrdə həyata keçirilən birgə layihələr iki ölkənin iqtisadi potensiallarının bir-birini tamamladığını nümayiş etdirir. Bununla yanaşı, qarşılıqlı investisiyaların artması, yeni istehsal və əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması iqtisadi münasibətlərin uzunmüddətli və dayanıqlı xarakter daşıdığını göstərir.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də Türk dünyasının birliyinə verilən töhfədir. İki ölkənin Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində fəal əməkdaşlığı ortaq tarixi və mədəni dəyərlərimizin siyasi, iqtisadi və humanitar müstəvidə daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Mənim qənaətimə görə, Azərbaycan–Özbəkistan müttəfiqliyinin əsas gücü yalnız imzalanan sənədlərdə və həyata keçirilən layihələrdə deyil. Bu münasibətlərin ən möhkəm dayağı Azərbaycan və Özbəkistan xalqları arasında əsrlər boyu formalaşmış dərin tarixi, mədəni və mənəvi bağlardır.
Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan artıq sadəcə dost və qardaş dövlətlər deyil, strateji maraqları bir çox istiqamətdə üst-üstə düşən müttəfiq ölkələrdir. Siyasi etimad, iqtisadi əməkdaşlıq, qarşılıqlı investisiyalar, nəqliyyat və enerji layihələri, mədəni-humanitar əlaqələr və Türk dünyasının birliyinə verilən töhfələr bu müttəfiqliyin real məzmununu formalaşdırır.
İnanıram ki, qarşıdakı illərdə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri daha da möhkəmlənəcək. İki qardaş ölkə arasında formalaşan strateji müttəfiqlik həm xalqlarımızın rifahına, həm də Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyada sülhə, sabitliyə, qarşılıqlı əməkdaşlığa və iqtisadi tərəqqiyə mühüm töhfələr verəcək.
Amil İsrayılov,
YAP Şirvan şəhər təşkilatı Məsləhətçisi
