Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik anlayışı əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha geniş məzmun kəsb edir. Ənənəvi təhdidlərlə yanaşı, kibertəhlükələr, transmilli cinayətkarlıq, terrorizm, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi, hibrid təhdidlər və kritik infrastrukturun qorunması kimi məsələlər dövlətlərin qarşısında yeni vəzifələr yaradır. Belə bir şəraitdə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində təhlükəsizlik sahəsində koordinasiyanın gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin 17 sentyabrda Bakıda TDT ölkələrinin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşü də bu baxımdan mühüm siyasi və strateji məna daşıyır.
Təhlükəsizlik Şuraları katiblərinin V toplantısının Bakıda keçirilməsi Azərbaycan üçün də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Görüşün əsas mahiyyəti yalnız mövcud təhlükələrin müzakirəsindən ibarət deyil. Burada müxtəlif ölkələrin təcrübəsinin bölüşdürülməsi, mümkün risklərin qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi üçün imkan yaranır. Bu isə TDT daxilində təhlükəsizlik dialoqunun institusional əsaslarının möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinin ümumi təhlükəsizlik sisteminin ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edilməsi də diqqətəlayiqdir. TDT məkanının Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və enerji bağlantılarının üzərində yerləşməsi bu sahələrdə əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini artırır. Nəqliyyat dəhlizlərinin təhlükəsizliyi və enerji infrastrukturunun etibarlı fəaliyyəti regional sabitliyin mühüm elementlərindən biridir.
Azərbaycanın TDT ölkələri ilə ikitərəfli müstəvidə də geniş əməkdaşlıq əlaqələrinə malik olması təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət üçün möhkəm zəmin yaradır. Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla imzalanmış müttəfiqlik sənədləri siyasi etimadın yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir. Bu münasibətlər təhlükəsizlik məsələlərində məlumat və təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.
Görüşün mühüm nəticələrindən biri təhlükəsizlik məsələlərinin TDT-nin ümumi inteqrasiya prosesinin ayrılmaz istiqamətinə çevrilməsidir. Təşkilatın əməkdaşlığı artıq yalnız siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrlə məhdudlaşmır. Təhlükəsizlik dialoqunun davamlı xarakter alması üzv dövlətlərin ümumi maraqlarının daha sistemli şəkildə qorunmasına şərait yaradır.
17 sentyabr görüşü göstərir ki, Türk dünyasında qarşılıqlı etimad və əməkdaşlıq mexanizmləri tədricən daha geniş məzmun qazanır. Təhlükəsizlik sahəsində əlaqələrin möhkəmləndirilməsi isə regional sabitliyə, nəqliyyat və enerji layihələrinin davamlılığına və TDT ölkələri arasında strateji əməkdaşlığın inkişafına mühüm zəmin yaradır.
Aynur Mehdiyeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının məsləhətçisi
