“Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə səsləndirdiyi fikirlər regionlararası münasibətlərin inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi və iqtisadi mesajlar kimi dəyərləndirilə bilər. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlıq artıq ənənəvi diplomatik münasibətlər çərçivəsindən kənara çıxaraq nəqliyyat, energetika, investisiya, rəqəmsal bağlantılar və təhlükəsizlik kimi strateji sahələri əhatə edir. Azərbaycanın ötən ilin noyabrında Məşvərət formatının tamhüquqlu üzvünə çevrilməsi isə bu əməkdaşlığın institusional baxımdan yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirir”.
Bunu açıqlamasında Yeni Azərbaycan Partiyası Nizami rayon təşkilatının sədr müavini Rəşadət Xalıqov deyib.
Rəşadət Xalıqov bildirib ki, bu prosesin siyasi əhəmiyyəti Azərbaycanın Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında əlaqələndirici mövqeyinin möhkəmlənməsi ilə bağlıdır. Xəzər dənizi coğrafi baxımdan iki məkanı ayırsa da, müasir geoiqtisadi reallıqlarda onları birləşdirən strateji platformaya çevrilir. Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin yüksək səviyyəli təmaslar və qarşılıqlı təşəbbüslər əsasında genişlənməsi, Füzuli şəhərində Türkmənistanın dəstəyi ilə məscidin inşası, eləcə də Özbəkistanın Füzulidə, Qazaxıstanın və Qırğızıstanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirdiyi təhsil və mədəniyyət layihələri əməkdaşlığın ölçüsünü ortaya qoyur. Bu təşəbbüslər regional tərəfdaşlığın xalqlar arasında qarşılıqlı etimad və mənəvi yaxınlıq üzərində qurulmasına töhfə verir. İqtisadi əməkdaşlığın növbəti mərhələsi isə qarşılıqlı ticarətin genişləndirilməsindən daha dərin inteqrasiya modelinə keçidi tələb edir. Ötən il Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin 50 faizdən çox artması, Azərbaycanda həmin ölkələrin kapitalı ilə 400-dən artıq şirkətin fəaliyyət göstərməsi iqtisadi əlaqələrin genişlənmə dinamikasını əks etdirir. Bununla yanaşı, Azərbaycanla Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan arasında yaradılmış birgə investisiya fondlarının potensialından daha səmərəli istifadə olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
“Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq isə Azərbaycanın regional strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Orta Dəhliz beynəlxalq təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsi və Avropa ilə Asiya arasında alternativ bağlantıların inkişafı baxımından əhəmiyyətini artırır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd olunan göstəricilərə görə, ötən il bu marşrut üzrə tranzit yükdaşımaları 10 faizdən çox, cari ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artıb. Bu dinamika infrastrukturun genişləndirilməsi ilə yanaşı, limanların, dəmir yollarının, avtomobil magistrallarının və gömrük sistemlərinin uzlaşdırılmış şəkildə inkişaf etdirilməsinin vacibliyini göstərir. Paralel olaraq, “Rəqəmsal İpək Yolu” təşəbbüsü və Xəzərin dibi ilə fiber-optik xətlərin yaradılması regionun rəqəmsal bağlantı imkanlarını da genişləndirə bilər. Bununla belə, dəhlizin rəqabət qabiliyyəti daşımaların sürətindən əlavə, tariflərin proqnozlaşdırıla bilməsi, sərhəd prosedurlarının sadələşdirilməsi və logistika xidmətlərinin koordinasiyasından da asılı olacaq”.
Onun sözlərinə görə, Türkmənbaşı görüşündə səsləndirilən mövqelər Azərbaycan və Mərkəzi Asiya arasında münasibətlərin daha sistemli regional tərəfdaşlığa çevrilməsi istiqamətində mühüm gündəliyi ortaya qoyur. Bu gündəliyin əsasını siyasi dialoqun davamlılığı, iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi, nəqliyyat və enerji bağlantılarının genişləndirilməsi, eləcə də sülh və sabitliyin qorunması təşkil edir. Azərbaycanın Məşvərət formatında tamhüquqlu iştirakı regionun ümumi iqtisadi məkan kimi inkişafı üçün əlavə institusional imkan yaradır. Qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ mövcud siyasi iradəni konkret investisiya layihələrinə, səmərəli logistika mexanizmlərinə və qarşılıqlı iqtisadi fayda yaradan təşəbbüslərə çevirməkdir. Məhz bu yanaşma Xəzər hövzəsi ilə Mərkəzi Asiya arasında əməkdaşlığın uzunmüddətli dayanıqlığını və beynəlxalq iqtisadi sistemdə rolunun möhkəmlənməsini şərtləndirə bilər.
