
Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasındakı münasibətlər müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində qarşılıqlı etimad, praktiki əməkdaşlıq və ortaq maraqlara əsaslanan nümunəvi tərəfdaşlıq nümunəsidir. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin qurulduğu 1992-ci ildən bəri keçirilən yol yalnız iqtisadi və ya enerji müstəvisi ilə məhdudlaşmamış, zamanla hərtərəfli siyasi, təhlükəsizlik, elmi-mədəni və ekoloji müstəviləri əhatə edən dərin strateji dərinlik qazanmışdır. Bu münasibətlərin ən ali hüquqi-siyasi ifadəsi olan “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” iki dövlət arasındakı əlaqələrin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsini təmin edən mühüm tarixi sənəddir.
Tarixi kontekstdən baxdıqda, Birləşmiş Krallıq Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra onunla əməkdaşlığa xüsusi strateji önəm verən ilk Qərb dövlətlərindən biri olmuşdur. 1990-cı illərin əvvəllərində “Əsrin müqaviləsi” ilə təməli qoyulan enerji tərəfdaşlığı zamanla digər sahələrə də şaxələnmişdir. Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə bu çoxşaxəli əməkdaşlığı sistemli şəkildə strukturlaşdıran və gələcək onilliklər üçün hədəfləri müəyyənləşdirən hüquqi və siyasi çərçivədir.
Sənəd dövlətlərin suverenliyi, müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə sadiqliyi vurğulayaraq Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülh və sabitliyin bərqərar olunmasına mühüm siyasi töhfə verir.
Birləşmiş Krallıq kimi qlobal güc mərkəzinin Azərbaycanla strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində əməkdaşlıq etməsi ölkəmizin regiondakı geosiyasi çəkisini və Avropanın təhlükəsizlik sistemindəki rolunu gücləndirir.
Bəyannamə ikitərəfli dialoqun müntəzəm xarakter almasını, o cümlədən yüksək səviyyəli hökumətlərarası komissiyaların və strateji məsləhətləşmələrin fəaliyyətinin səmərəliliyini artırır.
Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin praktiki təsiri dövlətlərarası münasibətlərin əsas sütunları olan dörd əsas istiqamətdə özünü qabarıq şəkildə büruzə verir.
“Azəri-Çıraq-Günəşli” və “Şahdəniz” layihələri ilə başlanan uğurlu əməkdaşlıq Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında həlledici rol oynamışdır.
Bəyannamə ənənəvi karbohidrogenlərdən yaşıl enerji keçidinə hamar və effektiv keçidi hədəfləyir. Xəzər dənizinin bərpaolunan enerji potensialının reallaşdırılması, külək və günəş enerjisi layihələri üzrə Britaniya şirkətlərinin texnoloji və maliyyə dəstəyi bu sahədəki əməkdaşlığın yeni lokomotividir.
İkitərəfli ticarət dövriyyəsinin şaxələndirilməsi, kənd təsərrüfatı, informasiya texnologiyaları, turizm və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələrində yeni birgə müəssisələrin yaradılması təşviq edilir.
Azərbaycanın iqtisadi islahatlarının dəstəklənməsində və böyük infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsində Birləşmiş Krallığın qabaqcıl maliyyə institutlarının imkanlarından gen-gücə istifadə olunur.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi prosesində Britaniya tərəfinin humanitar və ekspert dəstəyi regional təhlükəsizliyin təmin olunmasında əməli töhfədir.
Kritik infrastrukturun kibermüdafiəsi, informasiya təhlükəsizliyi və terrorçuluğa qarşı mübarizə sahəsində kəşfiyyat və təcrübə mübadiləsi gücləndirilir.
Azərbaycanlı gənclərin Böyük Britaniyanın aparıcı universitetlərində təhsil alması üçün dövlət təqaüd proqramlarının genişləndirilməsi iki xalq arasında intellektual bağları möhkəmləndirir.
British Council-ın fəaliyyəti, mədəniyyət günləri, ingilis dilinin tədrisi sahəsindəki layihələr qarşılıqlı anlaşmanı və humanitar əməkdaşlığı dərinləşdirir.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə sadəcə diplomatik protokol sənədi deyil, həm də hər iki dövlətin gələcək onilliklər üçün strateji baxışını əks etdirən yol xəritəsidir. Bu sənəd qlobal iqlim dəyişikliyi, iqtisadi dayanıqlıq və regional təhlükəsizlik kimi müasir dövrün çağırışlarına qarşı birgə mübarizə əzmini nümayiş etdirir. İkitərəfli münasibətlərin bu səviyyəyə yüksəlməsi həm Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artırır, həm də Birləşmiş Krallıq üçün Cənubi Qafqaz regionunda etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaş mövqeyini möhkəmləndirir.




