Dünya coğrafiyasında siyasi bəyanatları real, böyük layihələrə çevirməyi bacaran dövlətlərin sayı elə də çox deyil. Lakin Azərbaycan və Türkmənistanın bugünkü yaxınlaşması, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bu nadir uğurun ən parlaq nümunəsinə çevrilməkdədir. İki qardaş xalqın Xəzər dənizi ilə ayrılan, lakin ortaq tarix və mədəniyyətlə birləşən taleyi bu gün tamamilə fərqli, strateji və iqtisadi bir müstəviyə daşınır. Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Bakıya reallaşdırdığı rəsmi səfər və bu çərçivədə imzalanan 12 mühüm dövlətlərarası saziş, sadəcə diplomatik protokolların icrası deyil, bütövlükdə Avrasiya qitəsinin iqtisadi xəritəsini yenidən formalaşdıran tarixi bir hadisədir.
Bu tarixi görüşün ümumi dəyərini anlamaq üçün ilk növbədə müasir dünyanın qarşılaşdığı qlobal çağırışlara nəzər salmaq lazımdır. Ənənəvi tədarük zəncirlərinin qırıldığı, qlobal logistik xətlərin təhlükə altına düşdüyü bir dövrdə Bakı və Aşqabad Asiya ilə Avropanı birləşdirən ən təhlükəsiz qapıya çevrilir. “Orta Dəhliz” layihəsinin əsas hərəkətverici qüvvəsi statusunu alan bu iki paytaxt, birgə fəaliyyət sayəsində şərqdən qərbə uzanan yüklərin hərəkətini sürətləndirir və daha ucuz başa gəlməsini təmin edir. Eyni zamanda, dünyanın ən nəhəng təbii qaz ehtiyatlarına malik olan Türkmənistanın enerji resurslarının Azərbaycanın geniş infrastrukturu və Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropa bazarlarına çıxarılması layihəsi, bu görüşlərlə birlikdə xəyaldan tamamilə real və hüquqi bir zəminə keçmişdir. Artıq hər iki tərəf yaxşı anlayır ki, Xəzərin zənginliyini qlobal gücə çevirməyin yeganə yolu tam və səmimi inteqrasiyadan keçir.
Bu baxımdan, danışıqların gətirdiyi nəticələr həmiqtisadi, həm də dərindən mənəvi xarakter daşıyır. BakıGəmiqayırma Zavodunda inşa edilən və rəsmənTürkmənistana hədiyyə edilən “Dostluq” neft tankerinindənizə salınması, Xəzərdəki müştərək nəqliyyat vədənizçilik imkanlarının yeni zirvəsidir. İqtisadi tərəfdaşlıqbununla da bitmir; qəbul edilən üçillik enerji və sənayeproqramları, eləcə də gömrük sahəsində tətbiq olunacaq“Vahid Pəncərə” sistemi iki ölkə arasındakı ticarətdövriyyəsini görünməmiş sürətlə artırmağa qadirdir. Hətta Türkmənistan şirkətlərinin Azərbaycanın ƏlətAzad İqtisadi Zonasında öz xammallarını emal edərəkdünyaya çıxarmaq imkanı qazanması, münasibətlərinartıq sadəcə alqı-satqı deyil, birgə sənaye istehsalımərhələsinə keçdiyini sübut edir. Lakin bu rəsmirəqəmlərin ortasında ən təsirli və tarixi addım işğaldanazad edilmiş Füzuli şəhərində Türkmənistanın hədiyyəsiolaraq ucaldılacaq Dostluq Məscididir. Eyni zamandaFüzuli ilə Türkmənistanın müasir Arxadağ şəhərlərininqardaşlaşması, bu strateji ittifaqın sadəcə dövlətbinalarında deyil, xalqların qəlbində kök saldığının ənböyük rəmzidir.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, vaxtilə Xəzərdənizindəki müəyyən status və yataq mübahisələri iləxatırlanan bu iki qonşu dövlət, bu gün qlobal geosiyasitəlatümlər fonunda bir-birinə arxa duran ən etibarlıtərəfdaşlara çevrilmişlər. Bu yaxınlaşma regionda xaricigüclərin mənfi təsir dairəsini minimuma endirir və bütünTürk dünyasının birlik ideyasına misilsiz töhfə verir. Azərbaycan və Türkmənistan prezidentlərinin nümayişetdirdiyi bu güclü siyasi iradə, yaxın gələcəkdə Trans-Xəzər fiber-optik xətlərinin çəkilməsini, “Yaşıl Dəhliz” layihələrinin gerçəkləşməsini və regionun qlobaliqtisadiyyatın əsas mərkəzlərindən birinə çevrilməsiniqaçılmaz edir. Bu baxımdan Bakı görüşü, sadəcənövbəti bir diplomatik uğur deyil, Xəzərin hər ikisahilində yaşayan insanların rifahını və təhlükəsizliyinionilliklər boyu təmin edəcək böyük gələcəyin təməldaşıdır.
Natiq Kərimli,
YAP Şirvan şəhər təşkilatının əməkdaşı
