Dövlətlər arasında münasibətlərin möhkəmlənməsi yalnız siyasi görüşlər və diplomatik təmaslarla deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətin, humanitar əlaqələrin və ortaq təşəbbüslərin inkişafı ilə bağlıdır. Uzunmüddətli dostluq münasibətləri ölkələrə müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq etmək və yeni imkanlar yaratmaq üçün zəmin formalaşdırır. Azərbaycan ilə Laos Xalq Demokratik Respublikası arasındakı əlaqələr də tarixi təcrübə və qarşılıqlı münasibətlər əsasında inkişaf edir.
Oktyabrın 13-də Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafı baxımından mühüm məsələləri əhatə etmişdir. Bəyanatda siyasi əlaqələrlə yanaşı, təhsil, humanitar əməkdaşlıq, mina təhlükəsi ilə mübarizə və xalqlar arasında təmasların genişləndirilməsi kimi istiqamətlərə də diqqət yetirilmişdir.
Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlər otuz ildən artıq tarixə malikdir. Bu müddət ərzində tərəflər beynəlxalq təşkilatlarda əməkdaşlıq etmiş, qarşılıqlı dəstək göstərmiş və siyasi əlaqələrin inkişafı üçün müxtəlif imkanlardan istifadə etmişlər. Laos Prezidentinin Azərbaycana səfəri də mövcud münasibətlərin daha geniş sahələr üzrə inkişaf etdirilməsi məqsədini daşıyır.
Səfər zamanı qəbul edilən Birgə Bəyanat gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən sənəd kimi diqqət çəkir. Dövlət başçıları arasında aparılan müzakirələr iki ölkənin siyasi münasibətləri daha geniş iqtisadi, humanitar və mədəni əlaqələrlə tamamlamaq niyyətini əks etdirir. Bu yanaşma münasibətlərin yalnız rəsmi səviyyədə deyil, xalqlar arasında əlaqələr baxımından da inkişaf etdirilməsinə şərait yaradır.
Təhsil sahəsində əməkdaşlıq Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi yer tutmuşdur. Dövlət başçısı sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq bu ənənənin bərpasını təklif etmişdir. Bunun üçün təqaüd mexanizminin yaradılması məsələsi də gündəmə gətirilmişdir. Bu təşəbbüs gənclərin təhsil imkanlarının genişləndirilməsi və iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Mənim fikrimcə, təhsil sahəsində əməkdaşlıq dövlətlərarası münasibətlərin ən uzunmüddətli istiqamətlərindən biridir. Müxtəlif ölkələrdə təhsil alan gənclər yeni biliklər qazanmaqla yanaşı, həmin ölkələrin mədəniyyəti, dili və ənənələri ilə də yaxından tanış olurlar. Tələbə mübadiləsinin və təqaüd proqramlarının inkişafı gələcəkdə elmi, mədəni və peşəkar əlaqələrin genişlənməsinə də kömək edə bilər.
Azərbaycan və Laosun üzləşdiyi ortaq problemlərdən biri mina təhlükəsidir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında işğal dövründə Azərbaycanın ərazilərində çoxsaylı minaların yerləşdirildiyini və son illərdə bu təhlükənin insan tələfatına və ağır xəsarətlərə səbəb olduğunu bildirmişdir. Laos tərəfi də müharibədən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, mina təhlükəsinin davam etdiyini qeyd etmişdir.
Bu baxımdan iki ölkə arasında təcrübə mübadiləsi, müasir texnologiyaların tətbiqi və mütəxəssislər üçün təlim proqramlarının təşkili faydalı əməkdaşlıq istiqaməti ola bilər. Mina təhlükəsinin azaldılması insanların həyatının qorunması, təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması və təsirlənmiş ərazilərin bərpası üçün vacibdir. Bu sahədə əməkdaşlıq humanitar problemlərin həllində beynəlxalq təcrübənin paylaşılmasının əhəmiyyətini göstərir.
Laos Prezidentinin səfər zamanı Azərbaycanın inkişafı, xüsusilə Bakıda baş verən dəyişikliklər barədə fikirlərini bildirməsi də diqqətəlayiq məqamdır. Onun əvvəlki səfəri ilə müqayisədə şəhərdə gördüyü yenilikləri qeyd etməsi ölkələr arasında qarşılıqlı tanışlığın və təcrübə mübadiləsinin əhəmiyyətini vurğulayır. Mədəniyyət, turizm və insanlar arasında birbaşa təmasların genişləndirilməsi də dövlətlərarası münasibətlərin inkişafına əlavə imkanlar yarada bilər.
Dostluq münasibətlərinin davamlılığı qarşılıqlı hörmətin qorunmasını və birgə təşəbbüslərin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsini tələb edir. Bu baxımdan parlamentlərarası əlaqələr, təhsil proqramları və müxtəlif sahələrdə mütəxəssislərin əməkdaşlığı ikitərəfli münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynaya bilər. Səfər çərçivəsində nəzərdə tutulan görüşlər və qəbul edilmiş sənədlər bu istiqamətdə gələcək fəaliyyət üçün zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Laos Prezidentinin Azərbaycana səfəri zamanı verdiyi bəyanat iki ölkə arasında dostluq münasibətlərinin yeni sahələr üzrə inkişaf etdirilməsi imkanlarını ortaya qoymuşdur. Təhsil sahəsində ənənələrin bərpası, mina təhlükəsi ilə mübarizədə təcrübə mübadiləsi və xalqlar arasında əlaqələrin genişləndirilməsi qarşılıqlı əməkdaşlığın humanitar tərəfini gücləndirə bilər.
Azərbaycan-Laos münasibətlərinin gələcəyi yalnız əldə olunan razılaşmalarla deyil, həmin razılaşmaların həyata keçirilməsi üçün atılacaq konkret addımlarla müəyyən olunacaqdır. Təhsil, humanitar fəaliyyət və mədəni əlaqələrdə davamlı əməkdaşlıq iki xalqın bir-birini daha yaxından tanımasına şərait yaradacaq .
Şəfiqə Qədirova,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəal gənci
