1993-cü il 3 oktyabr Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən mühüm siyasi hadisələrindən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Həmin gün Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ilə ölkənin müstəqillik tarixində yeni siyasi mərhələnin əsası qoyuldu. Bu tarixi yalnız növbəti prezident seçkisi kimi təqdim etmək hadisənin mahiyyətini tam ifadə etmir. Çünki 1993-cü ildə Azərbaycan siyasi, iqtisadi və hərbi baxımdan son dərəcə mürəkkəb vəziyyətlə üz-üzə idi. Dövlət institutlarının zəifləməsi, siyasi qarşıdurmalar, ictimai-siyasi sabitsizlik və müharibənin yaratdığı ağır şərait dövlətçiliyin özünü ciddi sınaq qarşısında qoymuşdu.
Belə bir tarixi mərhələdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan cəmiyyətində dövlətçilik amilini yenidən siyasi gündəliyin mərkəzinə gətirdi. Onun iyun ayında Ali Sovetin sədri seçilməsi və daha sonra prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməsi ölkədə idarəçilik böhranının aradan qaldırılması istiqamətində mühüm addımlar idi. Lakin 3 oktyabr seçkiləri bu prosesə ümumxalq legitimliyi qazandırdı. Xalqın iradəsi ilə Prezident seçilən Ulu Öndər Heydər Əliyev bundan sonra qarşısında yalnız cari siyasi problemləri həll etmək deyil, müstəqil Azərbaycanın möhkəm dövlətçilik əsaslarını yaratmaq kimi tarixi vəzifə dayandığını bəyan etdi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi yanaşmasında dövlətin gücü yalnız hakimiyyət strukturlarının fəaliyyət qabiliyyəti ilə ölçülmürdü. Dövlətin siyasi sabitliyi, qanunçuluq, milli birlik, ictimai təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq münasibətlərdə milli maraqların qorunması vahid dövlətçilik konsepsiyasının tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilirdi. 1993-cü ilin mürəkkəb şəraitində ilk növbədə dövlət idarəçiliyinin normal fəaliyyətinin təmin olunması, ictimai asayişin möhkəmləndirilməsi və cəmiyyətdə sabitliyin yaradılması vacib idi. Bu yanaşma sonrakı dövlət quruculuğu proseslərinin də siyasi bazasını formalaşdırdı.
1993-cü ildən sonra dövlətçiliyin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm proseslər başladı. 1995-ci il noyabrın 12-də Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi müstəqil dövlətin siyasi-hüquqi sisteminin əsaslarını müəyyənləşdirdi. İnsan hüquq və azadlıqları, xalq hakimiyyəti, dövlət hakimiyyətinin təşkili və digər fundamental məsələlərin konstitusion səviyyədə təsbit edilməsi 1993-cü ildən başlayan dövlət quruculuğunun institusional mərhələyə keçdiyini göstərirdi.
Beləliklə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi xüsusi siyasi məna daşıyır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ölkənin mürəkkəb böhran mərhələsindən dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi mərhələsinə keçidini sürətləndirdi. Bu tarix Azərbaycan dövlətçiliyinin sonrakı inkişafını, siyasi sabitliyin formalaşmasını və müstəqil dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsini anlamaq baxımından fundamental siyasi hadisə olaraq qalır.
Elxan İskəndərov,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Heydər Əliyev prospekti, 142” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
