
Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi, xarici dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişləndirilməsi və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi ölkəmizin əsas prioritetlərindəndir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafında mühüm siyasi və diplomatik hadisə kimi qiymətləndirilir.
2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhəm tərəfindən imzalanan Birgə Bəyannamə Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələrinin yeni mərhələyə yüksəldilməsini rəsmiləşdirmişdir. Bu sənəd uzun illər ərzində formalaşmış qarşılıqlı hörmətə, etimada və ortaq maraqlara əsaslanan münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bəyannamə tərəflərin siyasi iradəsini, əməkdaşlığın genişləndirilməsinə olan marağını və gələcəyə yönəlmiş strateji baxışlarını əks etdirir.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında əlaqələrin tarixi kökləri olduqca zəngindir. Ölkələrimiz arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulmuş, sonrakı illərdə siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı təmaslar davamlı şəkildə inkişaf etmişdir. 1994-cü və 1998-ci illərdə imzalanmış birgə sənədlər ikitərəfli münasibətlərin hüquqi və siyasi əsaslarının formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Yeni Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi isə bu münasibətlərin mövcud potensialını daha geniş şəkildə reallaşdırmaq üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Sənədin əsas istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsidir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik məsələlərinin aktuallığı, regional sabitliyin qorunması və dövlətlər arasında koordinasiyanın artırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəyannamədə hüquq-mühafizə, sərhəd idarəçiliyi, hüquqi əməkdaşlıq və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi kimi məsələlərə diqqət yetirilməsi tərəflərin təhlükəsiz və sabit gələcəyə dair ortaq yanaşmalarını nümayiş etdirir. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət əsasında həyata keçirilir.
Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də iqtisadi və enerji əməkdaşlığıdır. Böyük Britaniya uzun illərdir Azərbaycanın iqtisadiyyatına investisiya yatıran əsas dövlətlərdən biri kimi çıxış edir. Enerji sektorunda qurulmuş qarşılıqlı faydalı əlaqələr ölkələrimiz arasında iqtisadi tərəfdaşlığın möhkəm təməlini təşkil edir. Yeni Bəyannamədə ticarət, investisiya, infrastruktur, xidmətlər və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətlərinin ön plana çəkilməsi gələcək əməkdaşlığın daha geniş miqyasda inkişafına zəmin yaradır.
Sənəddə Orta Dəhlizin inkişafına xüsusi diqqət ayrılması da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan coğrafi mövqeyi və tranzit imkanları ilə Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və logistika qovşağı rolunu oynayır. Orta Dəhlizin inkişafı ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə, regional ticarətin canlanmasına və nəqliyyat imkanlarının artırılmasına töhfə verə bilər. Bu istiqamətdə Böyük Britaniya ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi sistemdəki mövqeyinin daha da möhkəmlənməsi baxımından perspektivlidir.
Birgə Bəyannamədə təhsil, elm, texnologiya və innovasiya sahələri də mühüm yer tutur. Müasir dövrdə dövlətlərin inkişafı yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, eyni zamanda insan kapitalının gücləndirilməsi, elmi potensialın artırılması və rəqəmsal transformasiyanın həyata keçirilməsi ilə ölçülür. Ali təhsil, peşə hazırlığı, rəqəmsal bacarıqlar, süni intellekt və elmi tədqiqatlar üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi hər iki ölkə üçün yeni imkanlar açır. Universitetlər və elmi müəssisələr arasında əlaqələrin inkişafı bilik və təcrübə mübadiləsini sürətləndirə bilər.
Mənim fikrimcə, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ölkəmizin uğurlu xarici siyasətinin və beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi önəmin mühüm göstəricisidir. Bu sənəd Azərbaycan dövlətinin etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini bir daha təsdiqləməklə yanaşı, ikitərəfli münasibətlərin daha sistemli və uzunmüddətli inkişafına şərait yaradır. Hesab edirəm ki, Bəyannamədə müəyyən edilmiş istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın ardıcıl həyata keçirilməsi ölkəmizin iqtisadi, siyasi və sosial inkişafına müsbət təsir göstərəcəkdir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması, etimadın möhkəmləndirilməsi və gələcək inkişaf perspektivlərinin genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəlməsi Azərbaycanın beynəlxalq arenada fəal və prinsipial mövqeyinin təzahürüdür. Birgə Bəyannamə iki ölkə arasında dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin gələcəkdə daha da dərinləşəcəyinə inam yaradır.
Nigar Abbaszadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının mühasibi



