Beynəlxalq münasibətlərdə ədalət anlayışı hüquqi normaların bütün dövlətlərə eyni meyarlarla tətbiq edilməsini nəzərdə tutur. Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışında ikili standartlar probleminə geniş yer ayırması Azərbaycanın bu məsələyə siyasi münasibətini ifadə edir. Beynəlxalq hüququn seçici şəkildə tətbiq edilməsi dövlətlər arasında etimadı zəiflədən və beynəlxalq institutların nüfuzuna təsir göstərən amillərdəndir.
Azərbaycanın Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təcrübəsi beynəlxalq qərarların icrası məsələsini xüsusi aktuallıqla gündəmə gətirir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrin uzun müddət həyata keçirilməməsi hüquqi qərarların real nəticələrə çevrilməsi problemini nümayiş etdirir. Bu vəziyyət beynəlxalq təşkilatların qərarlarının effektivliyi və onların icrasına dair mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi zərurətini ortaya qoyur.
İkili standartlar yalnız münaqişələrə münasibətdə deyil, dövlətlərin siyasi seçimlərinin qiymətləndirilməsində də özünü göstərə bilər. Eyni davranışa müxtəlif siyasi şəraitlərdə fərqli yanaşılması beynəlxalq münasibətlərdə obyektivlik prinsipini zəiflədir. Buna görə dövlətlərin fəaliyyətinə qiymət verilərkən siyasi yaxınlıqdan asılı olmayan hüquqi meyarların əsas götürülməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ədalətli beynəlxalq sistemin qurulması yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin bəyanatlarından asılı deyil. Beynəlxalq təşkilatların institusional imkanları, üzv dövlətlərin məsuliyyəti və hüquqi öhdəliklərin icrası üçün səmərəli mexanizmlər də bu prosesdə həlledici rol oynayır. Qərarların icrası təmin edilmədikdə beynəlxalq hüquqla siyasi reallıq arasında ciddi uyğunsuzluq yaranır.
Beləliklə, ikili standartlara qarşı mübarizə beynəlxalq sistemdə hüquqi bərabərliyin və etimadın qorunması baxımından vacibdir. Azərbaycanın bu istiqamətdə səsləndirdiyi mövqe beynəlxalq institutların fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı daha geniş müzakirələrə əsas verir. Ədalətli yanaşmanın möhkəmlənməsi bütün dövlətlərin hüquq və öhdəliklərinə eyni prinsipial münasibət göstərilməsindən keçir.
Çinarə Musayeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
