Azərbaycan və Kamboca xalqları varlı mədəni irsə və qədim tarixə malikdirlər. Humanitar aləmdə əməkdaşlıq iki ölkə arasında xalqlararası dostluğun güclənməsinə xidmət edir. Təhsil sahəsində əməkdaşlıq ikitərəfli humanitar əlaqələrin prioritet istiqamətini təşkil edir. Azərbaycan hökuməti Qoşulmama Hərəkatı və İƏT ölkələri üçün təhsil qrantı proqramları ayırır. Kambocalı tələbələr Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində təhsil almaq imkanına sahibdirlər. SSRİ dövründə bir çox kambocalı mütəxəssis Azərbaycanın ali məktəblərində mühəndislik və neft ixtisasları üzrə təhsil almışdır. Bu məzunlar hazırda Kambocanın müxtəlif dövlət və özəl strukturlarında uğurla fəaliyyət göstərirlər. Təhsil sahəsindəki bu tarixi bağlar müasir dövrdə də davam etdirilməkdədir. ADA Universiteti və digər aparıcı ali məktəblər kambocalı gənclər üçün təqaüd proqramlarını təşviq edirlər.
Mədəniyyət günlərinin keçirilməsi iki ölkənin incəsənətini bir-birinə daha da yaxınlaşdıracaqdır. Kambocanın dünyaca məşhur Anqkor Vat məbəd kompleksi UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısındadır. Azərbaycanın Qobustan, İçərişəhər və Şəki xan sarayı kimi abidələri kambocalı turistlər üçün maraq kəsb edir. Mədəni irsin qorunması və bərpası sahəsində mütəxəssis mübadiləsinin aparılması planlaşdırılır.
Turizm sahəsində əməkdaşlıq hər iki ölkə üçün böyük perspektivlər vəd edir. Kambocanın egzotik təbiəti və zəngin tarixi azərbaycanlı səyahətçilərin diqqətini cəlb edir. Azərbaycanın müalicəvi turizm mərkəzləri, xüsusən Naftalan və Qalaaltı kambocalılar üçün cəlbedicidir. Turizm agentlikləri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması turlar haqqında məlumatlılığı artıracaqdır.
İki ölkəni birləşdirən ən mühüm və unikal sahələrdən biri minatəmizləmə təcrübəsidir. Kamboca uzunillik münaqişələr nəticəsində dünyada minalarla ən çox çirklənmiş ölkələrdən biridir.Azərbaycan da otuzillik işğal nəticəsində ağır mina problemi ilə üz-üzə qalmışdır. Hər iki dövlət mülki əhalinin mina təhlükəsizliyinin sağlanmasında eyni taleyi və çətinliyi bölüşür. Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi (ANAMA) Kambocanın Mərkəzi Minatəmizləmə Təşkilatı (CMAA) ilə sıx əlaqədədir.Minatəmizləmə üzrə qabaqcıl texnologiyalar və itlərlə (K9) axtarış təcrübəsi qarşılıqlı öyrənilir.Kambocanın minatəmizləmə sahəsində onlarca illik zəngin təcrübəsi Azərbaycan üçün faydalıdır. Azərbaycanın rəqəmsal mina xəritəçəkmə və dron texnologiyaları Kamboca tərəfindən maraqla qarşılanır.Minalardan zərər çəkmiş şəxslərin reabilitasiyası üzrə birgə sosial layihələrin icrası mümkündür.İki ölkə beynəlxalq minatəmizləmə forumlarında vahid mövqedən çıxış edərək donor yardımlarını çağırır.
Səhiyyə sahəsində də mütəxəssislərin təcrübə mübadiləsi humanitar gündəliyə daxildir. Pandemiya və qlobal səhiyyə krizisləri zamanı Azərbaycan Kambocaya beynəlxalq təşkilatlar vasitəsilə dəstək göstərmişdir.
Gənclər və idman sahəsində əməkdaşlıq haqqında saziş layihəsi hazırlanır. Kambocada populyar olan döyüş sənətləri ilə Azərbaycanın idman potensialı arasında təmaslar yaradılır.Şahmat, gimnastika və cüdo üzrə azərbaycanlı məşqçilər kambocalı idmançılara ustad dərsləri keçə bilərlər.
Media sahəsində AZƏRTAC və Kamboca Milli Xəbər Agentliyi (AKP) arasında informasiya mübadiləsi aparılır. Doğru və operativ xəbər mübadiləsi ölkələrin bir-birini daha yaxşı tanımasına xidmət edir.
Qeyri-hökumət təşkilatlarının (QHT) birgə sosial layihələr həyata keçirməsi təşviq olunur.Qadın hüquqlarının qorunması və gender bərabərliyi istiqamətində təcrübə bölüşümü həyata keçirilir.Ətraf mühitin qorunması və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə birgə təşəbbüslər irəli sürülür.COP29 çərçivəsində Azərbaycan və Kamboca iqlim maliyyələşdirilməsi üzrə oxşar mövqelərdən çıxış etmişlər.Xalqlar arasında dostluq körpüləri humanitar və mədəni layihələr sayəsində daha da möhkəmlənir.
Azərbaycan-Kamboca humanitar tərəfdaşlığı gələcək nəsillərin yaxınlaşmasına zəmin yaradan parlaq bir nümunədir.
Nəzrin Əzimzadə,
ADA-nın tələbəsi, Nizami rayonunun fəal gənci
