Cəbrayılın azadlığı Azərbaycan cəmiyyətinin kollektiv yaddaşında xüsusi yer tutan hadisələrdən biridir. 2020-ci il oktyabrın 4-də şəhərin azad edilməsi xəbəri həmin gün Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciəti ilə elan edildi və hadisə ölkənin müasir tarixində mühüm mərhələ kimi rəsmiləşdi.
Tarixi yaddaşın qorunması yalnız hadisənin tarixini əzbərləməklə məhdudlaşmır. Hadisənin səbəbləri, gedişi, nəticələri və insan taleləri də öyrənilməlidir. Bu baxımdan Cəbrayılın azadlığı həm hərbi tarix, həm sosial tarix, həm də şəhərin sonrakı bərpa tarixi kontekstində araşdırıla bilər.
Cəbrayılın şəhər günü kimi 4 oktyabr tarixinin təsis edilməsi bu yaddaşın rəsmi səviyyədə qorunması mexanizmlərindən biridir. Dövlət sərəncamında işğaldan azad edilmiş şəhərlərin günlərinin təsis edilməsinin məqsədlərindən biri Vətən müharibəsində əldə edilmiş tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi kimi göstərilir.
Gələcək nəsillər üçün yaddaşın qorunmasının digər mühüm istiqaməti şəhərin özündə tarixi məkanların yaradılmasıdır. Memorial Kompleks, tarixi abidələr, şəhər infrastrukturu və muzeylərlə bağlı layihələr Cəbrayılın keçmişinin gələcəkdə daha sistemli şəkildə öyrənilməsi üçün imkan yarada bilər.
Beləliklə, Cəbrayılın milli yaddaşdakı yeri təkcə 4 oktyabr hadisəsi ilə məhdudlaşmır. Bu tarixə qədərki həyat, işğal dövrünün nəticələri, azadlıq mərhələsi və sonrakı qayıdış prosesi birlikdə Cəbrayılın müasir tarixi salnaməsini təşkil edir.
Eyyub Cumayev,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
