Cəbrayılın azad edilməsi Azərbaycanın müasir tarixində bir-biri ilə bağlı bir neçə prosesin başlanğıcını təşkil etdi. 4 oktyabr 2020-ci ildə şəhərin azad edilməsi hərbi baxımdan mühüm nəticə, siyasi baxımdan ərazi bütövlüyünün bərpası prosesinin mərhələsi, sosial baxımdan isə keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurda qayıdışına yol açan hadisə oldu. Prezident İlham Əliyevin həmin gün xalqa müraciəti Cəbrayıl hadisəsinin dövlət səviyyəsində elan olunmasının əsas məqamlarından biri idi.
Cəbrayılın azadlığından sonra Prezidentin 16 noyabr 2020-ci ildə bölgəyə səfəri Zəfərin siyasi simvolikasını daha da gücləndirdi. Xudafərin körpüsündə Azərbaycan bayrağının qaldırılması Cəbrayılın yalnız hərbi nəzarətə keçməsini deyil, dövlət atributunun həmin ərazidə bərpasını ifadə edən mühüm hadisə oldu. Bu səfər eyni zamanda azad edilmiş ərazilərin gələcək inkişafının dövlət gündəliyində xüsusi yer tutduğunu göstərən addımlardan biri idi.
Sonrakı mərhələdə diqqət hərbi nəticədən quruculuğa yönəldi. Cəbrayıl şəhərində yeni yaşayış kompleksinin yaradılması, məktəbin istifadəyə verilməsi, yol və enerji infrastrukturunun qurulması, iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi bu siyasətin müxtəlif istiqamətlərini təşkil edir. 2024-cü ildə 712 mənzildən ibarət yaşayış kompleksinin istifadəyə verilməsi artıq Böyük Qayıdışın konkret sosial nəticələrə çevrildiyini göstərən mühüm hadisə idi.
Cəbrayılın gələcəyi baxımından başqa bir mühüm məsələ əhalinin doğma yurdda davamlı məskunlaşmasıdır. Rəsmi məlumatlara görə, keçmiş məcburi köçkünlərin Cəbrayıla qayıdışı 2024-cü il sentyabrın 26-dan başlayıb. Dövlət tərəfindən yaşayışla yanaşı, məşğulluq, təhsil, səhiyyə, nəqliyyat və digər sahələr üzrə infrastrukturun yaradılması qayıdış prosesinin kompleks xarakter daşıdığını göstərir.
Cəbrayılın tarixini üç əsas anlayışla ümumiləşdirmək mümkündür: azadlıq, qayıdış və inkişaf. Prezident İlham Əliyevin 2020-ci ildə Ali Baş Komandan kimi müharibə dövründəki fəaliyyəti ilə başlayan mərhələ sonrakı illərdə dövlət quruculuğu, şəhərsalma və sosial-iqtisadi inkişaf layihələri ilə davam etdirilib. Bu gün Cəbrayılın qarşısında duran əsas vəzifə azad edilmiş ərazini dayanıqlı yaşayış və iqtisadi fəaliyyət məkanına çevirməkdir. Bu prosesin nəticəsi yalnız yeni binaların sayı ilə deyil, şəhərin öz tarixi kimliyini qoruyaraq gələcəyə hesablanmış canlı və dayanıqlı şəhərə çevrilməsi ilə ölçüləcək.
Elnarə Hümmətova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Naxçıvanski küçəsi, 43a” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
