Müstəqillik əldə etmiş dövlət qarşısında duran əsas məsələlərdən biri yeni siyasi sistemin hüquqi əsaslarının yaradılmasıdır. Azərbaycan üçün bu proses 1990-cı illərin əvvəllərində xüsusi mürəkkəblik daşıyırdı. Bir tərəfdən sovet siyasi-hüquqi sistemindən ayrılmaq, digər tərəfdən müstəqil dövlətin hüquqi institutlarını yaratmaq lazım idi. 3 oktyabr 1993-cü ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi bu transformasiyanın siyasi mərhələsində mühüm hadisə oldu.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik konsepsiyasında qanunçuluq xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Dövlətin gücü yalnız inzibati imkanlarla deyil, qanunların işləməsi və dövlət orqanlarının hüquqi çərçivədə fəaliyyət göstərməsi ilə müəyyənləşdirilməli idi. Bu yanaşma sonrakı illərdə məhkəmə və hüquq sisteminin yenilənməsi, qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi və konstitusion institutların yaradılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərdə özünü göstərdi.
1995-ci il Konstitusiyası bu prosesin əsas hüquqi nəticəsi oldu. Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə Azərbaycan Respublikasının dövlət quruluşunun fundamental prinsipləri, insan və vətəndaş hüquqları, hakimiyyət bölgüsü və dövlət hakimiyyətinin təşkili məsələləri vahid hüquqi sənəddə təsbit edildi. Bu baxımdan Konstitusiyanın qəbulu 1993-cü ildə başlayan dövlətçilik mərhələsinin hüquqi davamı kimi araşdırıla bilər.
Hüquqi dövlət quruculuğunun başqa bir mühüm aspekti vətəndaş hüquqlarının təmin olunmasıdır. Dövlətin vətəndaş qarşısında məsuliyyətinin hüquqi mexanizmlərlə müəyyənləşdirilməsi müasir dövlətçilik sisteminin əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Konstitusiyada insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının geniş şəkildə təsbit olunması bu istiqamətdə mühüm hüquqi çərçivə yaratdı.
Nəticə etibarilə, 3 oktyabr 1993-cü il tarixinin tarixi əhəmiyyətini hüquqi dövlət quruculuğu ilə əlaqələndirmək mümkündür. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi siyasi idarəçiliyin yeni mərhələsini başlatdı, sonrakı dövrdə isə bu siyasi mərhələ konstitusion və hüquqi institutlarla möhkəmləndirildi. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir hüquqi sisteminin formalaşmasında 1993–1995-ci illər arasında yaranan siyasi və hüquqi əlaqə mühüm tədqiqat mövzusudur.
Nazlı Ələkbərova,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
